De pen

De meeste in de vechtkunst gebruikte wapens hebben een bepaalde artistieke waarde, en bieden beoefenaars een trainingsuitdaging. Vanuit een oogpunt van zelfverdediging hebben echter maar weinig wapens uit de vechtkunst enige praktische bruikbaarheid in de moderne wereld. Stel jezelf maar eens voor met een samoeraizwaard voor zelfverdediging terwijl je na een dag werken weer op weg bent naar huis. In de meeste landen is het verboden wapens uit de vechtkunst op straat ter zelfverdediging te gebruiken.

Er bestaat echter op zijn minst één praktisch en volkomen legaal alledaags stukje gereedschap voor zelfverdediging, dat deel uitmaakt van een vechtkunst die niet bekend staat vanwege zijn wapens. De stijl heet hapkido, en het wapen is het gebruikelijke schrijfinstrument, de pen.

In vroeger tijden gebruikten hapkidomeesters veelvuldig pennen om dodelijke aanvallen op drukpunten uit te voeren. Tegenwoordig worden pennen echter gebruikt om hapkido-technieken aan te vullen.

Potloden zijn al sinds lange tijd favoriete wapens voor geharde bajesklanten, die ze gebruiken als scherpe projektielen of als steekwapens gericht op kwetsbare lichaamsdelen van de vijand. Omdat het lood in de stift bloedvergiftiging kan veroorzaken zijn dit in het bijzonder gevaarlijke wapens.

Fariborz Azhakh, een hapkidotrainer uit Woodland Hills, Californië, geeft de voorkeur aan de veel veiliger pen, die ook niet steeds geslepen hoeft te worden. Azhakh heeft ondervonden dat vele hapkido-gewrichtsklemmen en drukpuntaanvallen nog effectiever met een pen kunnen worden uitgevoerd.

In Hapkido wordt de pen op drie manieren voor zelfverdediging aangewend. Op de eerste plaats kan de pen als een Kubotan (yawara stok) worden aangewend door hem midden in de handpalm past te pakken, waarbij de beide uiteinden aan weerszijden van de vuist uitsteken. Vanuit die positie geeft een snelle draaibeweging van de pols je een tweezijdig steekwapen.

De twee scherpe uiteinden kunnen in gevoelige lichaamsdelen van de tegenstander worden gestoken om ondraaglijke pijn te veroorzaken. Je kunt naar de zijkanten steken, of recht op en neer. Voor het geval je ter verdediging een krachtige neerwaartse steek moet gebruiken raadt Azhakh aan je greep op de pen te versterken door met je duim op het

In worstelsituaties kun je de hand van de tegenstander pakken en de pen in een bot steken. Je hoeft de huid niet te doorboren om direct resultaat te verkrijgen en de aanvaller te doen stoppen met wat hij ook maar aan het doen was.

Pennen kunnen ook worden aangewend als korte stokken om drukpunten te raken of gewrichtsklemmen aan te zetten. Door de pen in het midden van de handpalm vast te houden, waarbij de uiteinden aan beide zijden uitsteken, kan deze als een stokje worden gebruikt om iemands pols over een drukpunt vast te haken. Vervolgens kan er kracht op het drukpunt worden uitgeoefend door de pen.

Azhakh kan bijvoorbeeld de greep van een aanvaller overnemen door de grijpende hand van de aanvaller met zijn vrije hand te pinnen. Met de pen in de handpalm van zijn vastgepakte vuist haakt Azhakh het wapen over de rand van het polsgewricht van de aanvaller en gebruikt hij de pen direct op het drukpunt.

Bij een nog snellere manier om de pen als een korte stok te gebruiken wordt deze met vier vingers tegen één kant van het polsgewricht van de tegenstander gehouden, terwijl je duim de andere kant tegenhoudt. Je duim houdt de pen op zijn plaats terwijl je pijn op het drukpunt veroorzaakt. Of dit stopt de tegenstander, óf het geeft je de mogelijkheid om een gewrichtsklem of ten val brengende techniek toe te passen.

Als je een hapkido-stilist bent, zul je er al snel achter komen dat alles wat je met geopende vingers doet gemakkelijk met een pen in je gesloten vuist kan worden uitgevoerd’, zegt Azhakh.

Een derde manier om een pen ter zelfverdediging te gebruiken is door deze met je wijsvinger te ondersteunen voor extra stevigheid. De pen wordt op zijn plaats gehouden met de duim aan één kant, terwijl het andere uiteinde tussen de wijs- en de middelvinger rust. In deze positie versterkt hij de rigide kracht van de hand en geeft hij extra hevelwerking om de meeste grepen en klemmen te versterken.

Geliefde doelen voor hapkido-pentechnieken zijn onder meer de twee grote botten aan weerszijden van de pols, en de buitenkant van de elleboogpunt. De spieren in de bovenarm, op de bovenkant van de schouder en aan de zijkanten van het dijbeen zijn gevoelig voor pijnlijke steken met de pen. Andere steekdoelen zijn onder de slagaders aan weerszijden van de nek, de keel, de slapen, de ogen, en het zachte gebied onder de kin.

Veel van deze vitale gebieden zou men alleen in een werkelijk levensbedreigende situatie moeten treffen.

De solar plexus, de ribben, het kruis, de kin en de enkel zijn andere belangrijke doelen. Zelfs de vingers en tenen van de aanvaller, die zeer pijngevoelig zijn, vormen geschikte doelen. Door de pen tussen twee vingers te schuiven en deze vervolgens rond de pen samen te knijpen kan een hapkido-beoefenaar veel pijn en ongemak veroorzaken.

Een van Azhakh’s favoriete tegenaanvallen bij een schoptechniek bestaat uit het vastpakken van het schoppende been, waarna een gewrichtsklem op de enkel wordt aangezet met de pen in de hand. Of hij pakt het been van de tegenstander en steekt in een gevoelig drukpunt op het dijbeen.

Voor een snelle verdediging tegen sommige soorten grijpende aanvalstechnieken kun je de pen dwars tussen twee vingers van de aanvaller plaatsen en dan de vingers samenknijpen en naar het gehuil van de tegenstander luisteren.

Of je het nu gelooft of niet, de pen kan zelfs machtiger dan het mes zijn. Om een aanvaller met een mes te ontwapenen treffen hapkido-beoefenaars de zijkant van de pols van de tegenstander met een pen, waardoor deze het mes moet laten vallen. Het rechtstreeks in de biceps rammen van de pen heeft hetzelfde effect.

Is de pen dan in wezen machtiger dan het zwaard? Wellicht niet, maar hij is in de moderne tijd zeker praktischer. Misschien zou de oude zegswijze ‘spreek zacht en draag een grote stok’ moeten worden herzien tot ‘spreek zacht en draag een ballpoint’